"Вялікая Кніга аб Маленькай Вёсцы"

У храме св. Лукі Крымскага і Сімферопальскага у нядзелю, 11 сакавіка 2018 года, пасля набажэнства адбылася сустрэча вернікаў храма і пацыентаў абласной клінічнай бальніцы з Алай Мікалаеўнай Петрушкевіч – паэтэсай, празаікам, кандыдатам філалагічных навук, дацэнтам кафедры беларускай літаратуры ГрГУ імя Янкі Купалы.

Ала Петрушкевіч – жанчына, якая вылучаецца не толькі жаночай прыгажосцю, шармам, чароўнай прывабнасцю, але і багаццем унутранага свету, духоўнай вытанчанасцю, прыроджаным артыстызмам, далікатнасцю.

Прэзентацыя ў храме кнігі гродзенскага аўтара Альжбеты Кеды (псеўданім Алы Петрушкевіч) “Шчонаўскія абразкі” сталася яе ўдумлівым, кранальным, шчырым расповедам пра любоў да сваёй Малой Радзімы. Яе ўспаміны аб дзяцінстве, аб родных мясцінах і людзях нагадвалі яскравыя замалёўкі і нараджалі ў кожным з прысутных асабісты рэзананс: “А што я ведаю пра сваіх родных? А што мае дзеці будуць ведаць аб тых, хто мне дарагі?”  Ала Петрушкевіч патлумачыла слухачам, чаму ўзяла сабе менавіта такі псеўданім: у іх родзе знікла прозвішча Кеда, цяпер яно працягне сваё жыццё ў яе кнігах. Як  сказаў вялiкi пісьменнік Іван Бунін: “Мёртвыя жывуць, пакуль ёсць жывыя, якія пра іх успамінаюць”.

“З назвай маёй роднай вёскі Шчонава, што ў Карэліцкім раёне, з яе невытлумачальнай этымалогіяй мне перагукваецца шмат сэнсаў: шчаслівая навіна, шчырая радасць, шчодрасць і шчымлівы смутак, бо няма ў сённяшнім Шчонаве шчаслівых навінаў, як амаль няма каму шчыра радавацца. Памірае наша вёска...” – з тужлівай інтанацыяй і прамяністым паглядам пачала расповед аб сваёй вёсцы, адлюстраванай у кнізе, Ала Петрушкевіч.

 Гэтую кнігу  можна назваць летапісам роднай вёскі аўтаркі. Наўрад ці такую кнігу напішаш толькі з уласнай памяці. Таму праца над ёй – у пошуку знікаючых у невараць мінулага гісторыяў, імёнаў, лёсаў: амаль як этнографы шукаюць старыя легенды і песні ў фальклорных экспедыцыях. І яшчэ. Пра адну вёску, аказваецца, можна напісаць цэлую кнігу. Не ведаю, ці пра ўсіх землякоў, якія жылі ў вёсцы Шчонава на Карэліччыне ў другой палове 20 стагоддзя, напісала Альжбета Кеда ў “Шчонаўскіх абразках”, але тут сотні імёнаў, лёсаў, займальных –

цікавых і вясёлых, сумных і трагічных – гісторыяў.

Улічваючы тое, што аўтар кнігі – жанчына, то і жаночы вобраз роднай вёскі бадай самы адметны і так бы мовіць драматургічны – ад дзіцячых гульняў, праз дзявочую маладосць да жаночых вынікаў жыцця. З гэтай кнігі таксама можна даведацца, як жыла заходняя беларуская вёска ў 60-70 гадах, як тут працавалі і вялі ўласную гаспадарку, як праводзілі вольны час, якія танцы танцавалі на вечарынках, якія і ў каго шылі сукенкі жанчыны, якія пастаноўкі ладзілі, як праходзілі вяселлі і як адбываліся пахаванні, якую музыку і на чым гралі. Карацей, для любога беларускага даследчыка – гісторыка, этнолага, фалькларыста – у гэтай кнізе знойдзецца багаты, каштоўны матэрыял. Аднак "Шчонаўскія абразкі" не назавеш чыста зборнікам краязнаўча-біяграфічных матэрыялаў. У гэтай прозе і лаканічная дасканаласць слова, і эмацыянальнасць, і пачуццёвасць, і аўтарскае стаўленне да сваіх землякоў – перадусім нейкая настальгічная любоў, на адлегласці часу ўзмоцненая. І думаецца: пашанцавала вёсцы Шчонава, якая на Карэліччыне. Трэба меркаваць, як і большасць беларускіх вёсак, памірае тая ранейшая вёска Шчонава. Адыходзяць у лепшы свет яе насельнікі, разбураюцца хаты, або займаюць іх дачнікі. Усё менш і менш застаецца людзей, якія памятаюць тое ранейшае, з 20 стагоддзя, тутэйшае жыццё. Але ёсць цяпер кніга, якая Шчонава захавала на вякі. І нашчадкі шчонаўцаў цяпер могуць лёгка ўвайсці ў зніклы свет родных мясцін і блізкіх людзей. І гэта бадай асноўная вартасць такіх кніг, запатрабаванасць якіх з часам будзе толькі ўзрастаць.

Ала Мікалаеўна – патрыёт сваёй малой радзімы ў самым высокім сэнсе гэтага слова. Грошы ад рэалізацыі кнігі яна сабрала і перадала на рэстаўрацыю царквы святой Варвары ў былым мястэчку Райца Карэлічскага раёна.

“Беларуская шляхцянка” – такая думка нараджаецца ў мяне кожны раз, калі пры сустрэчах гляджу на Алу Петрушкевіч, шчаслівага лёсу чалавека, які адбыўся і як вучоны-філолаг, і як педагог, і як аўтар таленавітых кніг.

Большая Книга о Маленькой Деревне (встреча с А. Петрушкевіч)

В храме св. Луки Крымского и Симферопольского в воскресенье 11 марта, после богослужения состоялась встреча прихожан храма и пациентов областной клинической больницы с Аллой Николаевной Петрушкевич – поэтессой, прозаиком, кандидатом филологических наук, доцентом кафедры белорусской литературы ГрГУ им. Я. Купалы.

Алла Петрушкевич –женщина, которую отличают не только женская красота, шарм, обаяние, но и богатство внутреннего мира, духовная утончённость, прирожденный артистизм, деликатность. Презентация книги гродненского автора Альжбеты Кеда (псевдоним Аллы Петрушкевич) «Щоновские образки» оказалась вдумчивым, трогательным, искренним рассказом о любви к Своей Малой Родине. Её воспоминания о детстве, о родных местах и людях напоминали яркие зарисовки, которые рождали у слушателей личный резонанс: «А я что знаю о своих родных? А что мои дети будут знать о тех, кто мне дорог?» На вопрос о псевдониме,  Алла Петрушкевич объяснила, почему взяла себе именно такой: в их роду исчезла фамилия Кеда, но теперь она продолжает жить в книгах писательницы. Вспоминаются слова  великого писателя Ивана Бунина: «Мёртвые живы, пока есть живые, чтобы о них вспоминать».

З назвай маёй роднай вёскі Шчонава, што ў Карэліцкім раёне, з яе невытлумачальнай этымалогіяй мне перагукваецца шмат сэнсаў: шчаслівая навіна, шчырая радасць, шчодрасць і шчымлівы смутак, бо няма ў сённяшнім Шчонаве шчаслівых навінаў, як амаль няма каму шчыра радавацца. Памірае наша вёска…”с грустной интонацией и лучезарным взглядом начала рассказ о своей деревне (и книге, которую можно назвать - Алла Петрушкевич. 

Эту книгу можно назвать летописью родной деревни автора. Вряд ли такую книгу напишешь только из своей собственной памяти. Поэтому работа над ней – это поиск исчезающих в невозвратном минувшем историй, имён, судеб: почти как этнографы ищут древние легенды и песни в фольклорных экспедициях.

И ещё.  Об одной деревне, оказывается, можно написать целую книгу. Не знаю, обо всех ли земляках, которые жили в деревне Щоново Кореличского района во второй половине 20-го века, написала Альжбета Кеда в «Щоновских образках», но тут сотни имён, судеб, интересных историй – весёлых и занимательных, грустных и трагических. Поскольку автор книги – женщина, то и женский образ родной деревни, пожалуй, самый запоминающийся и, можно так сказать, драматургический – от детских игр, через девичью молодость и до итогов женской жизни.  

Из этой книги также можно узнать, как жила западнобелорусская деревня в 60 – 70 годах, как тут трудились и вели личное хозяйство, как проводили свободное время, какие танцы танцевали на вечеринках, какие и у кого шили платья женщины, какие ставили пьесы, как проходили свадьбы и похороны, какую музыку и на чём играли. Короче говоря, для любого белорусского исследователя – историка, этнолога, фольклориста – в этой книге найдётся богатый и ценный материал.

Однако «Щоновские образки» не назовёшь сборником чисто краеведческо-биографических материалов. В этой прозе и лаконичность слова, и эмоциональность, и чувственность, и авторское отношение к своим землякам – прежде всего какая-то ностальгическая любовь, усиленная ушедшим временем.  И думается: повезло деревне Щоново, которая возле Кореличей. Надо думать, как и большинство белорусских деревень, умирает прежнее Щоново. Уходят в лучший мир его жители, разрушаются дома, или занимают их дачники. Всё меньше и меньше остаётся людей, которые помнят ту прежнюю, из 20-го столетия, здешнюю жизнь. Но теперь есть книга, которая Щоново сберегла навеки. И потомки щоновцев теперь могут легко войти в исчезнувший мир родных мест и близких людей. И в этом, пожалуй, главная ценность таких книг, востребованность которых будет только расти.

Алла Николаевна - патриот своей малой родины в самом высоком значении этого слова. Деньги от реализации книги она собрала и передала на реставрацию церкви святой Варвары в бывшем местечке Райца Кореличского района.

Беларуская “шляхтянка” – такие мысли рождаются у меня каждый раз, когда при встречах смотрю на Аллу Петрушкевич – человека счастливой судьбы, состоявшегося как ученый-филолог, педагог, автор талантливых книг.

Галина МИХАЛЬЧЕНКО
Перевод на белорусский язык - Галина САМОЙЛО

Фотографии: 
"Вялікая Кніга аб Маленькай Вёсцы"
"Вялікая Кніга аб Маленькай Вёсцы"
"Вялікая Кніга аб Маленькай Вёсцы"
"Вялікая Кніга аб Маленькай Вёсцы"
"Вялікая Кніга аб Маленькай Вёсцы"
"Вялікая Кніга аб Маленькай Вёсцы"
Разделы сайта:

Главное меню

Орфографическая ошибка в тексте:
Чтобы сообщить об ошибке, нажмите кнопку "Отправить сообщение об ошибке". Также вы можете добавить свой комментарий.
Article | by Dr. Radut